Voor Leiders

Psychologische veiligheid begint bij wat jij kunt verdragen

Psychologische veiligheid klinkt soms als iets groots.

Een cultuurthema.
Een leiderschapsprogramma.
Een onderdeel van medewerkerstevredenheid.
Een agendapunt in de organisatieontwikkeling.

Maar in de praktijk begint het vaak veel kleiner.

In één gesprek.

In één moment waarop iemand iets zegt wat schuurt.

“Ik voel me hier niet prettig bij.”
“Ik denk dat dit niet werkt.”
“Ik durf dit eigenlijk niet goed te zeggen.”
“Ik merk dat ik afstand neem.”
“Ik weet niet of we eerlijk zijn over wat hier speelt.”

Op dat moment gebeurt er iets belangrijks.

Niet alleen bij degene die iets uitspreekt.

Maar vooral bij de leider die luistert.

Want psychologische veiligheid wordt niet alleen bepaald door de vraag of mensen iets durven zeggen. Ze wordt ook bepaald door wat er gebeurt nadat iemand iets heeft gezegd.

Wordt het ontvangen?
Wordt het kleiner gemaakt?
Wordt het meteen opgelost?
Wordt het verdedigd?
Wordt het teruggelegd bij de ander?
Of mag het even bestaan?

Veel leiders zijn gewend om snel te schakelen.

Probleem? Oplossen.
Spanning? Gladstrijken.
Twijfel? Duidelijkheid geven.
Emotie? Terug naar de inhoud.

Dat is begrijpelijk.

Leiders dragen verantwoordelijkheid. Teams kijken naar hen. Organisaties verwachten richting.

Maar soms wordt veiligheid juist groter wanneer een leider niet te snel ingrijpt.

Wanneer je kunt zeggen:

“Dank je dat je dit zegt.”
“Vertel eens iets meer.”
“Wat maakt dit spannend om uit te spreken?”
“Wat heb je nodig dat ik nu vooral niet te snel invul?”
“Ik wil dit even goed begrijpen voordat we naar een oplossing gaan.”

Dat vraagt iets van een leider.

Niet alleen vaardigheden.

Maar draagkracht.

De draagkracht om ongemak niet meteen weg te organiseren.
De draagkracht om kritiek niet persoonlijk te maken.
De draagkracht om stilte te laten bestaan.
De draagkracht om niet precies te weten wat het antwoord is.

Bij REAKIRA geloven we dat hier veel onderstroom zichtbaar wordt.

Want wat een team durft te zeggen, hangt vaak samen met wat een leider kan verdragen.

Als twijfel steeds wordt weggepoetst, leren mensen twijfels inslikken.

Als spanning meteen wordt opgelost, leren mensen spanning verpakken.

Als kritiek defensief wordt ontvangen, leren mensen hun woorden filteren.

Niet omdat ze onveilig willen zijn.

Maar omdat ze zich aanpassen.

Psychologische veiligheid begint dus niet bij de perfecte methode.

Ze begint bij de innerlijke ruimte van de leider.

Kan ik blijven luisteren als iets ongemakkelijk wordt?
Kan ik nieuwsgierig blijven als ik me aangevallen voel?
Kan ik aanwezig blijven als iemand iets zegt wat ik liever niet hoor?

Dat zijn geen zachte vragen.

Het zijn leiderschapsvragen.

Want waar leiders ongemak kunnen verdragen, ontstaat ruimte voor waarheid.

En waar waarheid ruimte krijgt, hoeft de onderstroom minder hard te duwen om zichtbaar te worden.

Misschien is dat deze week de oefening voor leiders:

Niet meteen oplossen.

Eerst ontvangen.
Eerst ademen.
Eerst begrijpen.

Daar begint vertrouwen.

***