Voor Leiders #003
Niet Oplossen, Eerst Ontvangen
Veel leiders zijn gewend om te reageren.
Dat hoort bij de rol.
Er is een probleem, dus je zoekt een oplossing.
Er is spanning, dus je probeert rust te brengen.
Er is twijfel, dus je geeft richting.
Er is kritiek, dus je legt uit waarom iets zo is gegaan.
Dat is begrijpelijk.
Leiders dragen verantwoordelijkheid. Mensen kijken naar hen. Er wordt verwacht dat ze overzicht houden, besluiten nemen en beweging creëren.
Maar juist daar kan iets misgaan.
Want soms heeft iemand niet als eerste een oplossing nodig.
Soms heeft iemand eerst nodig dat iets echt ontvangen wordt.
Een twijfel.
Een zorg.
Een grens.
Een ongemakkelijk gevoel.
Een kritische opmerking.
Een signaal dat iets niet klopt.
Wanneer een leider te snel oplost, kan dat onbedoeld voelen alsof het signaal niet helemaal welkom was.
Niet omdat de leider dat zo bedoelt.
Maar omdat de ander ervaart:
Mijn zorg is al vertaald naar een actie.
Mijn twijfel is al gladgestreken.
Mijn spanning is alweer onderdeel van een plan.
Mijn woorden zijn gehoord, maar misschien niet echt geland.
En dan leren mensen iets.
Ze leren dat ze beter compleet, redelijk en oplossingsgericht moeten spreken.
Ze leren dat twijfel weinig ruimte krijgt als die nog rommelig is.
Ze leren dat kritiek meteen verdediging of uitleg oproept.
Ze leren dat spanning snel weer beheersbaar moet worden.
Dat is precies waar psychologische veiligheid kwetsbaar wordt.
Niet in grote incidenten.
Maar in kleine momenten waarop mensen voelen of hun waarheid even mag bestaan.
Voor leiders vraagt dat iets subtiels.
Niet minder verantwoordelijkheid.
Maar meer draagkracht.
De draagkracht om even niet te weten.
Om stilte te laten vallen.
Om niet meteen te verklaren.
Om niet te verdedigen.
Om niet te repareren voordat je begrijpt wat er eigenlijk gezegd wordt.
Soms begint veiligheid met een eenvoudige reactie:
“Dank je dat je dit zegt.”
Of:
“Ik wil dit eerst goed begrijpen.”
Of:
“Wat maakt dit belangrijk voor je?”
Of:
“Wat heb je nodig dat ik nu nog niet invul?”
Dat soort zinnen lijken klein.
Maar ze veranderen de ruimte.
Ze vertellen iemand:
Je hoeft dit niet perfect te brengen.
Je hoeft niet eerst te bewijzen dat je gevoel klopt.
Je hoeft niet meteen met een oplossing te komen.
Je mag iets inbrengen terwijl het nog ongemakkelijk is.
Bij REAKIRA noemen we dat werken met De Onderstroom.
Want wat mensen durven zeggen, hangt niet alleen af van hun moed.
Het hangt ook af van wat het systeem kan ontvangen.
En leiders zijn daarin belangrijk.
Niet omdat zij alles moeten dragen.
Maar omdat hun manier van reageren vaak bepaalt of iets boven tafel komt of opnieuw verdwijnt.
De oefening voor leiders is daarom niet alleen:
Hoe los ik dit op?
Maar eerst:
Kan ik dit ontvangen zonder het meteen kleiner te maken?
Daar begint vertrouwen.
En daar begint vaak ook de beweging waar een team al lang op wacht.
***