“Zolang we veranderen vanuit dezelfde Positie, bestaat de kans dat we vooral vernieuwen wat ons gevangenhoudt.”
Wanneer verandering het bestaande in stand houdt
We zijn gewend om verandering te herkennen aan wat zichtbaar anders wordt. Een nieuwe strategie, een andere organisatiestructuur, gewijzigde verantwoordelijkheden of een nieuwe manier van samenwerken. Zulke veranderingen kunnen noodzakelijk zijn en daadwerkelijk verbetering brengen. Maar ze vertellen ons niet vanzelfsprekend iets over de werkelijkheid van waaruit die veranderingen tot stand komen.
Een organisatie waarin controle en beheersing diep verankerd zijn, kan bijvoorbeeld besluiten medewerkers meer autonomie te geven. Er worden verantwoordelijkheden gedelegeerd en leidinggevenden krijgen de opdracht meer vertrouwen te tonen. Maar zodra de resultaten tegenvallen, keert de behoefte aan controle terug. Niet omdat de oorspronkelijke ambities onoprecht waren, maar omdat onder spanning opnieuw de vertrouwde manier van kijken, betekenis geven en handelen bepalend wordt.
Wat op organisatieniveau gebeurt, herkennen we ook in onszelf. We nemen ons voor anders te reageren, onze grenzen beter te bewaken of meer ruimte aan anderen te geven. Toch blijkt juist op momenten waarop het ertoe doet hoe sterk oude patronen kunnen doorwerken. Ons handelen wordt immers niet uitsluitend bepaald door wat we weten of willen, maar ook door lichamelijke reacties, eerdere ervaringen, relationele verwachtingen en de betekenis die een situatie voor ons krijgt.
In POSITIE onderzoek ik deze organiserende samenhang. Niet om het belang van nieuwe inzichten, vaardigheden of structuren te ontkennen, maar om zichtbaar te maken waarom die soms onvoldoende blijken voor duurzame verandering.
Misschien ligt de meest wezenlijke vraag daarom niet alleen in wat we willen veranderen, maar ook in het onderzoeken van de Positie van waaruit we dat proberen.
Want wanneer ons vertrekpunt buiten beeld blijft, kunnen zelfs onze beste oplossingen bijdragen aan het voortbestaan van wat we juist willen doorbreken.
***