Kleine Beweging Van De Week #016

De ruimte vóór je antwoord 

Soms is er maar één opmerking nodig om een gesprek een andere richting te geven. Iemand vertelt dat hij zich niet gehoord voelde, dat een besluit hem heeft geraakt of dat jouw reactie anders overkwam dan je had bedoeld. Je luistert, maar merkt ondertussen dat je gedachten zich al beginnen te ordenen. Je herinnert je de omstandigheden, de afwegingen die je hebt gemaakt en de redenen waarom je juist zo hebt gehandeld. 

Nog voordat de ander is uitgesproken, weet je eigenlijk al wat je wilt zeggen. 

Dat hoeft niets met onverschilligheid te maken te hebben. Integendeel, juist wanneer iets ons raakt, kan de behoefte groot zijn om onze bedoeling duidelijk te maken. We willen voorkomen dat er een verkeerd beeld ontstaat van wie we zijn of wat we hebben geprobeerd te doen. Soms voelen we zelfs een zekere onrechtvaardigheid: de ander ziet kennelijk niet hoeveel zorg en aandacht er aan ons handelen voorafgingen. 

Toch gebeurt er op zo'n moment iets dat gemakkelijk aan onze aandacht ontsnapt. Terwijl de ander nog probeert zijn ervaring onder woorden te brengen, zijn wij misschien al bezig onze eigen werkelijkheid te herstellen. Niet noodzakelijk door de ander tegen te spreken, maar doordat ons luisteren steeds meer wordt gestuurd door de vraag hoe we straks zullen antwoorden. 

De uitnodiging voor deze week is eenvoudig. Probeer in zo'n gesprek je eerste verklaring even uit te stellen. 

Niet als communicatietechniek en zeker niet om de ander de indruk te geven dat je aandachtig luistert. Onderzoek liever wat er gebeurt op het moment dat je merkt dat je jezelf wilt uitleggen. Misschien voel je spanning, irritatie of de behoefte om iets recht te zetten. Misschien merk je dat je gedachten sneller gaan of dat je nauwelijks nog hoort wat de ander zegt. 

Je hoeft die reacties niet weg te maken. Ze vertellen iets over wat er voor jou op het spel staat, al bepalen ze niet vanzelf wat je vervolgens moet doen. 

Wanneer je merkt dat je een verklaring wilt geven, kun je bijvoorbeeld vragen: 'Kun je me helpen begrijpen wat dat moment voor jou betekende?' 

Laat het antwoord vervolgens bestaan zonder het onmiddellijk te verbinden aan jouw bedoeling. Misschien ontdek je dat de ander iets heeft ervaren wat je niet had voorzien. Misschien blijkt dat jullie dezelfde gebeurtenis verschillend hebben geïnterpreteerd. En misschien wordt ook duidelijk dat er werkelijk iets in jouw handelen was wat aandacht verdient. 

Dat betekent niet dat jouw perspectief minder belangrijk wordt. Er kan later alle reden zijn om jouw afwegingen toe te lichten, een misverstand te verhelderen of een grens aan te geven. De beweging bestaat niet uit het opgeven van je eigen Positie, maar uit het tijdelijk loslaten van de vanzelfsprekendheid waarmee je die Positie inneemt. 

Daarin schuilt een subtiel verschil. We proberen niet beter te luisteren om vervolgens effectiever te kunnen reageren. We onderzoeken of we de ander werkelijk kunnen ontmoeten voordat we diens woorden een plaats geven binnen wat we zelf al dachten te weten. 

Misschien verandert er in dat ene gesprek nauwelijks iets aan de omstandigheden. Misschien volgt er geen overeenstemming en blijft een verschil van inzicht bestaan. Maar het kan wel gebeuren dat je iets begint te herkennen wat eerder buiten je blikveld bleef. 

Niet doordat je een beter antwoord vond, maar doordat je even niet bezig was er een te geven. 

***