Shift Van De Week #006
De Bovenstroom Heeft Plannen. De Onderstroom Bepaalt Beweging.
Organisaties zijn meestal goed in plannen maken.
Strategieën.
Roadmaps.
Programma’s.
Projectgroepen.
KPI’s.
Actielijsten.
Veranderagenda’s.
En eerlijk is eerlijk: dat is nodig.
Zonder richting wordt verandering diffuus. Zonder structuur blijft het bij goede bedoelingen. Zonder keuzes ontstaat er geen beweging.
Maar plannen zijn niet hetzelfde als beweging.
Dat zien veel organisaties zodra het spannend wordt.
De strategie is helder, maar mensen gaan niet echt mee.
AI wordt geïntroduceerd, maar het vertrouwen blijft laag. Er is een cultuurprogramma, maar oude patronen blijven terugkomen. Leiders spreken over eigenaarschap, maar besluiten blijven toch centraal hangen. Teams zeggen ja in de vergadering, maar doen daarna weinig anders.
Dan ligt het probleem meestal niet alleen in het plan.
Dan beweegt er iets onder het plan mee.
Twijfel.
Vermoeidheid.
Controle.
Onveiligheid.
Rolonduidelijkheid.
Oude teleurstelling.
Gebrek aan betekenis.
De ervaring dat eerdere veranderingen weinig hebben opgeleverd.
Dat is De Onderstroom.
De bovenstroom is wat officieel zichtbaar is.
De agenda.
De strategie.
Het besluit.
Het projectplan.
De presentatie.
De onderstroom is wat mensen ondertussen voelen, verwachten, vermijden, dragen of niet meer geloven.
En die onderstroom bepaalt vaak of beweging werkelijk ontstaat.
Niet omdat mensen tegen verandering zijn. Maar omdat mensen reageren op de werkelijkheid zoals die voor hen verschijnt.
Als verandering voelt als bedreiging, ontstaat bescherming. Als verandering voelt als herhaling van iets dat eerder pijn deed, ontstaat terughoudendheid. Als verandering voelt als extra druk op een al overbelast systeem, ontstaat verzet of vermoeidheid. Als verandering voelt als iets waar mensen geen invloed op hebben, ontstaat afstand.
Daarom is het niet genoeg om alleen het plan beter uit te leggen.
Soms moet je eerst begrijpen in welke werkelijkheid mensen het plan ontvangen.
Bij REAKIRA noemen we dat kijken naar de positie van waaruit mensen waarnemen, betekenis geven en handelen.
Want hetzelfde plan kan in verschillende teams totaal anders landen.
In het ene team opent het energie. In het andere team roept het wantrouwen op.
Niet omdat het plan objectief zo anders is. Maar omdat de onderstroom anders is.
De shift van deze week is daarom:
Stop met alleen vragen of het plan klopt.
Vraag ook: in welke onderstroom moet dit plan landen?
Dat is geen vertraging. Het is volwassen veranderen.
Want als je de onderstroom negeert, lijkt de beweging vaak sneller.
Totdat ze stokt.
Als je de onderstroom serieus neemt, lijkt verandering soms langzamer.
Maar de beweging die ontstaat, wordt eerlijker, steviger en duurzamer.
Misschien is dat precies wat organisaties nu nodig hebben.
Niet nóg meer plannen. Maar meer bewustzijn van de werkelijkheid waarin plannen moeten gaan leven.
***