Kleine Beweging Van De Week #008
Volg één inzicht terug naar maandagmorgen
De meeste mensen hebben ooit een inzicht gehad dat werkelijk iets in beweging bracht. Tijdens een training, behandeling, coachingstraject of een persoonlijk gesprek werd plotseling zichtbaar wat al langere tijd speelde.
Misschien besefte je dat je te veel verantwoordelijkheid overnam. Dat je eerder een grens moest aangeven. Dat je moeilijk kon vertragen wanneer anderen onzeker werden. Of dat je stilte voortdurend opvulde omdat je bang was dat er anders niets zou gebeuren.
Het inzicht voelde helder. Je nam je voor het anders te doen.
Enige tijd later merkte je dat het oude patroon was teruggekeerd.
Vaak kijken we dan teleurgesteld naar onszelf.
Waarom lukt het me niet?
Heb ik onvoldoende geoefend?
Was het inzicht blijkbaar toch niet diep genoeg?
Val ik altijd terug zodra het moeilijk wordt?
De kleine beweging van deze week begint met een andere veronderstelling: Misschien is het inzicht niet verdwenen. Misschien ontmoette het een werkelijkheid waarin het oude gedrag opnieuw logisch werd.
Kies één inzicht
Begin met één inzicht uit een eerdere interventie. Niet het hele programma en niet alles wat je daar hebt geleerd. Kies één zin, ervaring of beweging die je is bijgebleven.
Bijvoorbeeld:
Ik hoef niet alles zelf op te lossen.
Ik wil eerder zeggen wat ik werkelijk denk.
Mijn grens is informatie, geen tekortkoming.
Ik mag verantwoordelijkheid bij de ander laten.
Ik wil niet onmiddellijk reageren wanneer ik spanning voel.
Herstel hoeft niet eerst verdiend te worden.
Ik kan duidelijk zijn zonder de verbinding te verliezen.
Schrijf het inzicht op in je eigen woorden. Maak het zo concreet mogelijk.
Niet: Ik wil authentieker leiden.
Maar: Wanneer ik het antwoord nog niet weet, wil ik dat kunnen zeggen zonder het gesprek direct over te nemen.
Zoek het eerste echte moment
Denk vervolgens niet aan het moment waarop het inzicht ontstond. Ga naar het eerste concrete moment waarop je het in de dagelijkse praktijk nodig had.
Misschien was dat de maandagochtend na de training. Een medewerker kwam binnen met een probleem. Een resultaat viel tegen. De agenda liep uit. Iemand stelde een kritische vraag of er ontstond onduidelijkheid over wie een beslissing moest nemen.
Wat gebeurde er?
Beschrijf de situatie alsof je naar een korte film kijkt.
Waar was je?
Wie waren aanwezig?
Wat werd er gezegd?
Wanneer veranderde de sfeer?
Wat deed jij vervolgens?
Probeer nog geen verklaring te geven. Blijf eerst bij wat zichtbaar en hoorbaar was.
Onderzoek wanneer het oude gedrag weer logisch werd
Kijk nu naar het precieze moment waarop je oude reactie terugkeerde. Misschien wilde je de verantwoordelijkheid bij de ander laten, maar zag je dat het gesprek geen richting kreeg. Misschien wilde je een grens aangeven, maar merkte je hoeveel werk daardoor bij een collega terecht zou komen. Misschien wilde je vertragen, maar voelde je de druk van een deadline of de verwachting dat jij duidelijkheid zou geven.
Stel jezelf niet onmiddellijk de vraag waarom je het niet anders hebt gedaan.
Vraag eerst: Wat verscheen er op dat moment voor mij als risico?
Misschien dreigde er tijdverlies. Teleurstelling. Gezichtsverlies. Conflict. Het gevoel iemand in de steek te laten of de angst dat het loslaten uiteindelijk tot meer problemen zou leiden.
Vanuit die werkelijkheid kan het oude gedrag opnieuw verstandig, verantwoordelijk of zelfs noodzakelijk voelen.
Vergeet het lichaam niet
Probeer je te herinneren wat er lichamelijk gebeurde.
Veranderde je ademhaling?
Werd je aandacht smaller?
Voelde je onrust, vermoeidheid of spanning?
Ging je sneller spreken?
Wilde je het gesprek afronden, oplossen of verlaten?
Je lichaam zit niet alleen mee aan tafel tijdens een training. Het zit ook mee aan tafel op maandagmorgen.
Onder druk kan een nieuw inzicht nog steeds waar zijn, terwijl je lichamelijk ervaart dat er onmiddellijk iets anders moet gebeuren. Je kunt rationeel weten dat je de verantwoordelijkheid bij de ander wilt laten en tegelijkertijd voelen dat overnemen de enige veilige mogelijkheid is.
Dat is geen bewijs dat het inzicht niet heeft gewerkt. Het laat zien wat jouw nieuwe beweging in de praktijk ontmoet.
Kijk naar de reacties van anderen
Onderzoek vervolgens wat de mensen om je heen deden. Toen jij probeerde te vertragen, werd iemand misschien ongeduldig. Toen je een grens aangaf, reageerde een collega teleurgesteld. Toen je je verantwoordelijkheid liet liggen, keek het team alsnog naar jou voor het antwoord. Toen je twijfel uitsprak, begon iemand je gerust te stellen of juist extra vragen te stellen.
Ook deze reacties geven informatie. Niet omdat anderen verantwoordelijk zijn voor jouw gedrag, maar omdat nieuw gedrag altijd in een ontmoeting terechtkomt.
Jouw omgeving kent jouw oude Positie. Mensen hebben zich daartoe leren verhouden. Wanneer jij iets verandert, moeten ook zij opnieuw ontdekken welke Positie mogelijk wordt. Dat kan aanvankelijk spanning oproepen.
Wat leerde de werkelijkheid jou?
Vraag jezelf nu af welke boodschap je uit dit moment ontving.
Bijvoorbeeld:
Vertragen brengt de voortgang in gevaar.
Als ik niet overneem, gebeurt er niets.
Mijn grens veroorzaakt problemen voor anderen.
Twijfel maakt mensen onzeker.
Openheid kost te veel tijd.
Uiteindelijk blijf ik toch verantwoordelijk.
Herstel is alleen mogelijk wanneer al het werk af is.
Waarschijnlijk stond deze boodschap nergens op papier. Toch kan zij krachtiger zijn dan wat je tijdens een training hebt geleerd.
Dit is de informele les van de organiserende werkelijkheid.
Verander niet alleen jezelf
De gebruikelijke reactie is een nieuw voornemen: De volgende keer moet ik sterker blijven.
Misschien helpt dat. Maar probeer deze week daarnaast één klein onderdeel van de omgeving te veranderen.
Wanneer je verantwoordelijkheid bij iemand wilt laten, spreek dan vooraf af wanneer je beschikbaar bent voor overleg zonder de beslissing over te nemen. Wanneer je een grens wilt aangeven, onderzoek dan samen wat er met het werk moet gebeuren dat daardoor zichtbaar blijft liggen. Wanneer je in een vergadering meer ruimte voor twijfel wilt creëren, reserveer dan bewust tijd voordat er een besluit wordt gevraagd. Wanneer je minder snel wilt reageren, kondig dan aan dat je bij complexe vragen eerst wilt nadenken en later terugkomt. Wanneer herstel steeds wordt uitgesteld, organiseer het dan niet als beloning na het werk, maar als voorwaarde binnen het ritme van je dag.
De beweging wordt daarmee niet alleen een beroep op wilskracht.
Je verandert iets in de werkelijkheid die jouw reactie oproept.
Maak de beweging klein genoeg
Probeer niet onmiddellijk het hele patroon te doorbreken. Kies één situatie en één andere ontmoeting.
Bijvoorbeeld: Wanneer iemand deze week tijdens het overleg een probleem bij mij neerlegt, stel ik eerst één onderzoekende vraag voordat ik een oplossing geef.
Of: Wanneer ik merk dat mijn grens bereikt is, benoem ik niet alleen dat ik iets niet kan doen, maar bespreek ik ook welke systeemkeuze daardoor nodig is.
Een kleine beweging heeft meer kans om werkelijk te worden ervaren. En juist die ervaring is belangrijk.
Want wanneer een andere reactie eenmaal mogelijk blijkt, verandert er iets in de werkelijkheid. Niet alleen voor jou, maar ook voor de mensen die jou ontmoeten.
Probeer deze beweging
Kies deze week één inzicht dat ooit betekenisvol voor je was. Volg het terug naar het eerste echte moment waarop je het nodig had.
Onderzoek:
Welke situatie ontmoette ik?
Wat verscheen daarin voor mij als risico?
Wat gebeurde er in mijn lichaam?
Hoe reageerden de mensen om mij heen?
Welke werkelijkheid maakte mijn oude gedrag opnieuw logisch?
Wat kan ik in die werkelijkheid één klein beetje anders organiseren?
Misschien ontdek je dat je niet opnieuw hoeft te leren wat je al wist.
Misschien heeft jouw inzicht vooral een werkelijkheid nodig waarin het ook onder druk kan blijven bestaan.
***