BRONNEN & VERANTWOORDING: “De onderstroom”

Bronnen & Verantwoording

Dit boek is niet ontstaan vanuit één theorie, één model of één perspectief.

Het is het resultaat van meer dan 25 jaar werken op het snijvlak van mens, gedrag, gezondheid en organisatieontwikkeling — in de praktijk, in onderzoek en in samenwerking met professionals, bestuurders en organisaties binnen en buiten de zorg.

De inzichten in dit boek zijn gevormd door wat zich in die praktijk steeds opnieuw liet zien:
waar mensen vastlopen, waar systemen onder druk komen te staan en wat er nodig is om daar daadwerkelijk beweging in te brengen.

Van wetenschap naar praktijk — en weer terug

De basis van dit werk ligt in een sterke wetenschappelijke achtergrond, met meer dan 100 publicaties op het gebied van onder andere:

  • chronische pijn en psychosomatiek

  • cognitieve gedragstherapie

  • gedragsverandering

  • systeeminteracties tussen lichaam, gedrag en context

  • multidisciplinaire en integrale behandelmodellen

Onderzoek waarin onder andere Exposure in Vivo als behandelmethodiek voor chronische pijn internationaal mede is ontwikkeld en gevalideerd.

Deze wetenschappelijke basis heeft bijgedragen aan een diepgaand begrip van mechanismen achter klachten, gedrag en herstel.

Tegelijkertijd heeft juist de praktijk — het werken met mensen en organisaties die vastlopen — duidelijk gemaakt dat deze mechanismen zich nooit geïsoleerd voordoen.

Ze ontstaan en bestaan altijd binnen een groter geheel.

Een integratie van perspectieven

De visie in dit boek is geen herhaling van bestaande theorieën, maar een integratie van inzichten uit verschillende domeinen, waaronder:

  • gedragswetenschappen en cognitieve psychologie

  • systeemdenken en organisatieontwikkeling

  • leiderschap en governance

  • gezondheidszorg en psychosomatiek

  • neurobiologie en stressfysiologie

Deze perspectieven komen samen in één centrale gedachte:

Dat wat wij vaak als losse problemen zien, in werkelijkheid onderdeel is van één samenhangend systeem.

Belangrijke inspiratiebronnen

Voor wie zich verder wil verdiepen, volgt hieronder een selectie van invloedrijke denkers en werken die hebben bijgedragen aan het denken achter dit boek:

Systeemdenken & organisatie

  • Peter Senge — The Fifth Discipline

  • Donella Meadows — Thinking in Systems

  • Frederic Laloux — Reinventing Organizations

Stress, lichaam en herstel

  • Bessel van der Kolk — The Body Keeps the Score

  • Robert Sapolsky — Why Zebras Don’t Get Ulcers

  • Bruce McEwen — onderzoek naar allostatische belasting

Gedrag & besluitvorming

  • Daniel Kahneman — Thinking, Fast and Slow

  • Charles Duhigg — The Power of Habit

Leiderschap & verandering

  • Ronald Heifetz — Adaptive Leadership

  • Robert Kegan & Lisa Lahey — Immunity to Change

  • Edgar Schein — Organizational Culture

Zorg en mentale gezondheid

  • WHO rapporten (mentale gezondheid en zorgsystemen)

  • Integraal Zorgakkoord (IZA)

  • internationale literatuur rondom GGZ en systeemdruk

Eigen onderzoek en publicaties

Naast bovenstaande bronnen is dit boek mede gebaseerd op eigen onderzoek en publicaties binnen internationale wetenschappelijke tijdschriften, waaronder:

  • Psychosomatic Medicine

  • Journal of Psychotherapy Integration

  • Frontiers in Psychiatry

  • Psychotherapy Research

  • Pain

  • European Journal of Pain

  • Behaviour Research and Therapy

Onderwerpen van deze publicaties variëren van:

  • effectiviteit van multidisciplinaire behandelprogramma’s

  • rol van angst en gedrag in chronische pijn

  • neurobiologische mechanismen van herstel

  • integrale benaderingen binnen complexe zorgvraagstukken

Van kennis naar toepassing: REAKIRA

De inzichten uit dit boek komen niet alleen voort uit onderzoek, maar zijn ook concreet toegepast in de ontwikkeling van REAKIRA Herstelacademie.

Een integraal en transdisciplinair herstelconcept waarin:

  • lichaam, gedrag, context en betekenis samenkomen

  • gewerkt wordt met duurzame in plaats van symptoomgerichte oplossingen

  • professionals en leiders opnieuw leren functioneren vanuit draagkracht

REAKIRA is daarmee niet alleen een praktijkomgeving, maar ook een levende doorontwikkeling van de visie die in dit boek wordt beschreven.

Tot slot

Dit boek pretendeert niet volledig te zijn.

Het is geen overzicht van alles wat er geschreven is.

En het is geen poging om bestaande kennis te bundelen.

Het is een uitnodiging om anders te kijken.

Om onder de oppervlakte te zien wat vaak onzichtbaar blijft.

En om te begrijpen dat echte verandering begint op een plek waar we zelden beginnen:

niet bij het oplossen van problemen,
maar bij het begrijpen van het systeem waaruit ze ontstaan.